معجزه‌ای به نام ذهنیت استرس را در افزایش بهره‌وری دست کم نگیرید

معجزه‌ای به نام ذهنیت استرس را در افزایش بهره‌وری دست کم نگیرید

تا به حال مفهوم ذهنیت استرس را شنیده‌اید؟

درباره بیماری همه‌گیر قرن بیست‌و‌یکم چه می‌دانید؟

چقدر توانایی مدیریت و کنترل استرس خود را دارید؟

به نظرتان استرس همیشه باعث صدمه می‌شود و تهدیدی جدی به شمار می‌آید؟

 

«بزرگترین سلاح در مقابل استرس توانایی ترجیح یک اندیشه بر اندیشه دیگر است».

ویلیامز جیمز

 

سازمان‌ها هرگز استرس را مساله مهمی تلقی نکرده‌اند. طبق مطالعه‌ای که اخیراً UBS (بانک سرمایه‌گذاری سوئیس) انجام داده است، کارکنان بمبئی به‌طور متوسط ۳۳۱۵ ساعت در سال کار می‌کنند که در بین ۷۷ شهر مهم جهان بیشتر از همه است. طبق آمار جدید، در شهرهای هند، تعداد کارکنانی که با وجود بیماری به کار فراخوانده می‌شوند افزایش معناداری یافته است. در نتیجه، استرس بالا، کیفیت زندگی و سلامت افراد را تحت تأثیر قرار می‌دهد. سازمان جهانی بهداشت استرس را «بیماری همهگیر قرن بیست‌ویکم» توصیف می‌کند.

با توجه به اینکه مقاومت در برابر استرس یک مهارت است و نیاز به آموزش دارد، ذهنیت رشد در مدیریت استرس از اهمیت ویژه‌ای برخوردار می‌شود. در این مقاله ابتدا با مفهوم استرس آشنا می‌شویم و سپس به تعریف «ذهنیت استرس» و تاثیر هر کدام از ذهنیت‌های مثبت و منفی در زندگی روزمره و بهره‌وری افراد می‌پردازیم.

اگر شما هم به دنبال معجزه استرس هستید با ما همراه باشید و با استفاده از راهکارهای ارائه شده استرس مثبت را در خود تقویت کنید و بهره‌وری خود را افزایش دهید.

استرس دقیقا چیست؟

پیش از پرداختن به مفهوم «ذهنیت استرس» بهتر است بدانیم اصلا «استرس» یعنی چه؟

در ساده‌ترین تعریف می‌توانیم استرس را اینگونه تعریف کنیم:

استرس وقتی رخ می‌دهد که دایره راحتی کسی تهدید می‌شود.

 

استرس دقیقا چیست؟

 

بر مبنای انبوه پژوهش‌های پزشکی و گزارش‌های رسانه‌ها، به راحتی می‌توانیم نتیجه بگیریم که استرس روی زندگی افراد تأثیر منفی دارد. با این حال، استرس خصوصیات شگفت‌انگیز زیادی دارد و در واقع، استرس به‌ خودی خود مشکل مهمی نیست، بلکه زمانی مشکل‌ساز می‌شود که واکنش منفی، مخرب یا حتی بی‌فایده به استرس نشان بدهید.

به گفته کلی مک‌گونیگال، استاد مرکز پژوهش و آموزش دلسوزی و نوع‌دوستی، استرس وقتی رخ می‌دهد که چیزی که برایتان مهم است در خطر باشد. کلی پژوهش‌های زیادی درباره خصوصیات مثبت استرس انجام داده و معتقد است که استرس، اگر در حد معقول باشد، مزایای غیرمنتظره‌ای در قالب رشد فردی به ارمغان می‌آورد.

بگذارید کمی جزئی‌تر به مفهوم استرس بپردازیم؛ تعریف استرس تا حد زیادی به این بستگی دارد که آن را چگونه مشاهده می‌کنید؛ یعنی استرس برای شما به چه معنایی است.

  1. آیا استرس برای شما مانند یک تهدید است؟ موضوعی است که بر وضعیت عاطفی، عملکرد شما و حتی سلامتی (جسمی و روحی) شما تاثیر منفی می‌گذارد؟
  2. یا اینکه چالشی است که شما را به سطح انرژی و کارایی بالاتری سوق می‌دهد؟ یعنی پاسخ شما به استرس، به مقابله با آن کمک می‌کند.

در اینجا مفهومی به نام ذهنیت استرس مطرح می‌شود که در ادامه این نوشته پس از پرداختن به ذهنیت‌های منفی و مثبت، تاثیر ذهنیت را بر کارایی افراد بررسی می‌کنیم.

مفهوم جدیدی به نام ذهنیت استرس (Stress Mindset) چیست؟

مفهوم ذهنیت استرس بُعد جدیدی به درک استرس اضافه کرده است.

ذهنیت استرس به معنای اعتقادمان به پیامدهای بهبوددهنده یا تضعیف‌کننده استرس است.

 

مفهوم جدیدی به نام ذهنیت استرس (Stress Mindset) چیست؟

 

میان استرس و معنایی که در ذهنمان برای استرس داریم پیوند تنگاتنگی برقرار است. به خاطر چیزهایی که برایمان مهم نیستند، دچار استرس نمی‌شویم،‌ و ایجاد زندگی معنادار، بدون آنکه تا حدی استرس داشته باشیم، دشوار است. نوع ذهنیتی که در قبال استرس اتخاذ می‌کنیم، چه ذهنیت «استرس مفید است» باشد یا «استرس مضر است»، به‌شدت پیامدهای روان‌شناختی و رفتاری را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

پژوهش‌ها نشانگر آن است که، کسانی که نسبت به استرس نگرش «ذهنیت استرس مفید است» دارند، به لطف استرس، بیشتر به دنبال بازخوردند و، بنابراین، بیشتر رشد می‌کنند.

ذهنیت استرس مثبت متضمن آن است که استرس موقعیت دشواری است که باید با آن رودررو بشویم، و در عمل می‌توانیم کاری کنیم که استرس به نفعمان عمل کند تا قوی‌تر، ‌باهوش‌تر و شادتر بشویم، به شرطی که یاد بگیریم درست درباره‌اش فکر کنیم.

چرا ذهنیت استرس مهم است؟

  •  ذهنیت استرس منفی

یک ذهنیت استرس منفی، استرس را مضر و تهدید می‌داند. در این طرز فکر، استرس چیزی است که باید از آن جلوگیری و حتی سرکوب شود.

ذهنیت منفی پیامدهای زیر را به دنبال دارد:

  1. مانند یک طرز فکر ثابت، از چالش‌ها، فرصت‌های رشد و توسعه فردی جلوگیری می‌کند.
  2. تلاش برای جلوگیری از استرس، مخصوصا تلاش برای سرکوب آن، در واقع استرس را تقویت کرده و حالت اضطراب فرد را بالاتر می‌برد و احتمالا ماندگاری بیشتری هم خواهد داشت.
  3. حالت تدافعی در برابر استرس، واقعا مضر است و ممکن است ذهنتان را قفل کند.
  • ذهنیت استرس مثبت

طرز فکر مثبت درباره استرس به این معنی است که استرس همانند چالشی است که باید آن را در آغوش گرفت و به سمت بهتر انجام دادن کارها حرکت کرد.

در این نگرش، پاسخی که به استرس داده می‌شود، انرژی موردنیاز بدن را برای رفع این چالش تامین می‌کند. نام این حس، هیجان است. به عبارت دیگر، اگرچه هنوز پاسخ استرس وجود دارد اما احساس تنش و اضطراب نمی‌کنید.

شما نسبت به استرس چه حسی دارید؟

با فکر کردن به ۴ سوال زیر، ذهنیت استرس شما تا حدی روشن می‌شود:

  1. اعتقاد دارید اثرات استرس مثبت هستند یا منفی؟
  2. در زندگی خود استرس را در آغوش می‌کشید یا از آن دوری می‌کنید؟
  3. به نظرتان استرس چگونه بر سلامتی و سرزندگی شما اثر می‌گذارد؟
  4. آیا معتقدید استرس روی کار شما، یا فراتر از آن، بر عملکرد و بهره‌وری‌تان تاثیر می‌گذارد؟

اندازه‌گیری ذهنیت استرس ممکن است؟

درباره نقش ذهنیت در تغییر تأثیرات استرس در ورزش هم مثال‌های زیادی هست. مثلا، مارک گولستون، در کتاب فقط بشنو، واکنش موفق تایگر وودز به استرس را چنین توصیف می‌کند: «به جای اینکه درمانده‌تر بشود،…تمرکزش بیشتر شد. تایگر از استرس به هوشیاری و مصمم بودن رسید».

همچنین، توضیح می‌دهد که مربی تایگر وودز جمله‌های خاصی را پیدا کرده است که ذهنیت را تغییر می‌دهند، و وقتی وودز این جملات را می‌شنود یا به آنها فکر می‌کند، به لحاظ ذهنی توانمند می‌شود و می‌تواند از رسیدن ذهنش به نقطه «خفگی» جلوگیری کند. این موضوع به توضیح راه‌های جایگزین مقابله با فشارهای زندگی کمک می‌کند.

 

اندازه‌گیری ذهنیت استرس ممکن است؟

 

برای اندازه‌گیری ذهنیت استرستان به هشت سوال زیر، به خودتان از ۱. کاملاً موافقم تا ۷. کاملاً مخالفم نمره بدهید.

  1. تأثیرات استرس منفی است و باید از آن اجتناب کنم.
  2. استرس یادگیری و رشدم را تسهیل می‌کند.
  3. استرس سلامت و سرزندگی‌ام را تحلیل می‌برد.
  4. استرس عملکرد و بهره‌وری‌ام را افزایش می‌دهد.
  5. استرس مانع از یادگیری و رشدم می‌شود.
  6. استرس باعث بهبود یادگیری و افزایش سرزندگی‌ام می‌شود.
  7. استرس عملکرد و بهره‌وری‌ام را تضعیف می‌کند.
  8. تأثیرات استرس مثبت است و باید آن را به کار بگیرم.

اگر با سؤالات ۲، ۴ و ۶ موافق بوده باشید، نشانه ذهنیت طرفدار استرس است، و اگر با سؤالات ۱، ۳، ۵ و ۷ موافق بوده باشید، نشانه ذهنیت مخالف استرس است. اگر ذهنیت طرفدار استرس دارید، نمره‌تان در سؤال‌های فرد باید ۴ یا بالای ۴ و در سؤالات زوج ۲ یا کمتر از ۲ باشد.

 

یکی از عواملی که استرس در کار را زیاد می‌کند عدم قرارگیری در شغل متناسب با توانایی‌ها است، زمانی که شغلتان با مهارت‌ها و علایقتان همخوانی داشته باشد، راحت‌تر می‌توانید استرس را مدیریت و ذهنیت‌های منفی درباره استرس را دور کنید یا به ذهنیت مثبت تغییر دهید.

پیشنهاد می‌کنیم به صفحه «تست MBTI» مراجعه کنید و با مطالعه مقالات این صفحه شناخت بهتری درباره تیپ شخصیتی و علایق کاری خود به دست آورید.

 

چگونه ذهنیت استرس را تغییر بدهیم؟

زمانی که متوجه شدید ذهنیت استرس منفی دارید، چگونه می‌توانید آن را به سمت ذهنیت مثبت تغییر دهید؟

پژوهش‌ها نشانگر آن است که بهبود واکنش فرد به استرس، احتمالاً به معنای تغییر چشم‌انداز یا ذهنیت فرد است. به گفته کلی مگ‌گونیگال، «وقتی قبول می‌کنید که دچار استرس شدن باعث می‌شود کار را بهتر انجام بدهید، مواجهه با مشکلات جدید راحت‌تر می‌شود». او اضافه می‌کند که «وقتی آغوشتان را به روی استرس باز می‌کنید، می‌توانید ترس را به جسارت، انزوا را به ارتباط و رنج را به معنا تبدیل کنید».

 

مدیریت استرس، افزایش بهره وری را از طریق تغییر طرز فکر منفی به طرز فکر مثبت

 

در چند مطالعه پژوهشی، گزارش شده است که دیدن استرس بخشی سودمند، و نه زیان‌آور، از زندگی است که حتی در طول دوره‌های استرس بالا، باعث بهبود سلامت، سلامت هیجانی و بهره‌وری در محل کار می‌شود. کلی تأکید می‌کند که استرس قوی‌تر، باهوش‌تر و شادترمان می‌کند، به شرطی که بدانیم چطوری ذهنمان را به روی استرس باز کنیم.

کلی، در کتاب نیمه پر استرس، توضیح می‌دهد که طرز فکرمان درباره استرس مهم است، چون واکنشمان در قبال استرس را تغییر می‌دهد. اگر استرس را زیان‌آور بدانیم، از بار مثبت یا سودمند بودن واکنشمان به آن کم می‌شود و در اشکالی مانند «استفاده از قرص آرامبخش» برای خلاصی از استرس، امروز و فردا کردن برای دوری از استرس یا تصور کردن بدترین حالات ممکن ظاهر می‌شود.

در مقابل، به نظر می‌رسد که نگاه مثبت‌تر به استرس، مردم را تشویق می‌کند طوری با آن روبرو بشوند که در نهایت به شکوفایی‌شان منجر می‌شود، خواه در قالب مهار منبع استرس باشد یا درخواست حمایت اجتماعی یا معنادار دیدن استرس. بعضی وقت‌ها، هدف کاهش سطح استرس یا به کلی مرتفع کردنش نیست (هر دوی این‌ها گاهی غیرممکن است)، بلکه هدف تغییر طرز فکرمان درباره استرس است.

در مقابل استرس چگونه ذهنیت مثبت ایجاد کنیم؟

 

روش‌های تغییر استرس‌ منفی به استرس‌ مثبت از طریق کنترل طرز فکر

 

چطوری می‌توانیم در خودمان ذهنیت مثبتی در قبال استرس ایجاد کنیم؟ بیایید اول چند باوری را که درباره‌ی استرس وجود دارد بررسی کنیم.

سه باور کنش‌گرایانه‌تری که درباره استرس هست:

۱. پاسخ استرس بدنمان را سودمند بدانیم،‌ نه عامل تضعیف؛ استرس را انرژی‌ای بدانیم که می‌توانیم از آن استفاده کنیم.

۲. قبول کنیم که می‌توانیم استرس زندگی‌مان را مدیریت کنیم و حتی از آن درس بگیریم و رشد کنیم.

۳. استرس را پدیده‌ای بدانیم که همه با آن سروکار دارند، نه پدیده‌ای که به شکلی غیرعادی خودمان یا زندگی‌مان را خراب می‌کند. این نوع استرس مفید است و به رشد و پیشرفتمان کمک می‌کند. دانش نوظهوری که درباره ذهنیت استرس به دست آمده نشانگر آن است که، حتی اگر عادت کرده باشیم که استرس را مضر بدانیم، تغییر نگرش امکان‌پذیر است.

چون حدت و شدت فرهنگ کار معاصر بعید است تغییری بکند، ذهنیت «استرس مفید است» برای مدیریت مؤثر زندگی کاری و خصوصی‌مان بسیار مهم است. اگر فرض کنیم که استرس کلاً بد است، احتمالا پیشگویی‌های خودمحقق‌کننده در انتظارمان خواهد بود. در عوض، اگر استرس را نتیجه ادراکات خودمان بدانیم، به احتمال زیاد داریم به نگاه مثبت‌تری در قبال زندگی می‌رسیم.

 

در فصل ارزیابی عملکرد کارکنان، تاثیرات استرس نمود بیشتری پیدا می‌کند.  در این فصل استرس کارکنان بسیار افزایش پیدا می‌کند. با توجه به این افزایش، بخشی از مدیریت استرس به عهده کارکنان است که باید با توجه به مطالب گفته ذهنیت استرس خود را کنترل و مدیریت کنند. اما مدیران نیز باید در این مسیر کنار کارمندانشان باشند و از استرس نهایت استفاده را برای افزایش بهره‌وری ببرند.

اما افزایش بهره‌وری نیازمند این است که استرس بیش از حد نباشد. به همین دلیل پیشنهاد می‌کنیم برای کنترل و مدیریت استرس در فصل سنجش عملکرد کارکنان، به مقاله «روش‌های مدیریت و کاهش استرس در فصل ارزیابی عملکرد کارکنان» مراجعه کنید.

 

کلام آخر

زمانی که چیزی دایره راحتی ما را تهدید کند، دچار استرس می‌شویم. اما این ذهنیت و طرز فکر ما درباره استرس است که نوع پاسخ ما به استرس را تعیین می‌کند و ذهنیت استرس مثبت و منفی را شکل می‌دهد. یعنی تفاوت در استرس نیست، بلکه در این است که چگونه آن را مشاهده می‌کنیم.

بنابراین تا حدی می‌توانیم دریچه‌های جدید برای مشاهده استرس انتخاب کنیم. روش‌های زیر می‌تواند مفید باشد:

  • تمایل داریم تجربه کنیم: یعنی اجازه بدهیم اتفاقات رخ بدهند، نجنگیم و در برابر آنها مقاومت نکنیم. این همان چیزی است که پاسخ استرس را تقویت می‌کند.
  • به توانایی خودمان در بهبودی اطمینان داریم: یعنی اینکه می‌دانیم این احساس دوام نخواهد داشت و دوباره آرام خواهیم شد.

شما تجربه استرس شدید و منفی را داشته‌اید؟ چگونه این استرس را کنترل کرده و از آن برای رشد و پیشرفتتان استفاده کرده‌اید؟ تجربیاتتان را با ما و سایر خوانندگان به اشتراک بگذارید.

امتیاز دهید :
1 vote, average: 5٫00 out of 51 vote, average: 5٫00 out of 51 vote, average: 5٫00 out of 51 vote, average: 5٫00 out of 51 vote, average: 5٫00 out of 5

نظرات کاربران